Metafizik nedir, felsefici bakış açısı !
28 Şubat 2021
Show all

Şizofreni ve Metafizik

Şizofreni hayat boyu süren ve çeşitli alevlenmelerle ve fonksiyon kayıplarıyla seyreden bir hastalıktır. Semptomlardan halüsinasyon ve hezeyanlar kişilerde büyük ruhsal sıkıntılar oluşturur. En yaygın hezeyan tipinde hastalar, “Hareketlerim ve duygularım başkaları tarafından yönlendiriliyor. Bu düşünceler bana ait değil, kafama başkaları tarafından konuluyor.” derler. Halüsinasyonda ise, hastalar bir veya daha çok kaynaktan gelen seslerden bahsederler. Halüsinasyonlar, hastalığın patofizyolojisi hakkında bilgi verebilecek önemli bir semptom olabilir. Bu makalede, halüsinasyonların çevresel bir uyarıdan kaynaklanabilecek bir illüzyon olabileceği düşünülmüş ve hastalığın metafizik varlıklarla ilişkili olabileceği bir hipotez olarak öne sürülmüştür. Bu varlıklar, tüm büyük din gruplarında varlığı kabul edilen ve insanları etkileyebilen varlıklardır. Bu varlıklar insanlarda halüsinasyon ve hezeyanlarla seyreden tablolar oluşturmaktadır. Şizofrenideki halüsinasyon ve hezeyanların kaynağı da bu varlıklar olabilir. Metafizik konusunda deneyimli insanlar (şifacılar), bu tip rahatsızlıklarda şikayetlerin giderilmesinde yardımcı olabilmektedir. Bu nedenle, tıp uzmanlarının bu tipteki tedavi seçeneklerini de düşünmesi faydalı olabilir.

 

Şizofreni; düşünüş, duyuş ve davranışlarda önemli bozuklukların görüldüğü, hastanın kişiler arası ilişkilerden ve gerçeklerden uzaklaşarak kendi dünyasında yaşadığı,  ruhsal bir hastalıktır. Dünyadaki en önemli sağlık problemlerinden biridir. Şizofreninin ömür boyu görülme sıklığı genel nüfusta %1’dir. Şizofreni çok değişik gidiş ve sonlanış gösteren kronik bir bozukluktur ve hastaların hem kendileri hem de yakınları için sıkıntılı bir süreç oluşturur.  Kişilik ve özellikle beyin fonksiyonları etkilenir. Hastalar duygularını, ‘hareketlerim ve duygularım başkaları tarafından yönlendiriliyor veya aklımı yitiriyorum’ şeklinde ifade ederler ve intihara meyillidirler.

Hastaların çok büyük kısmı tıbbi tedaviden fayda görebilirler. Ama hastaların yaklaşık %25’i ne tür tedavi yapılırsa yapılsın belirgin bir iyileşme gösteremez.  Günümüzde şizofreni tedavisinde temelde antipsikotik ilaçlar kullanılmaktadır. Antipsikotik ilaçların şizofrenide dopamin üzerinden etki ettikleri düşünülmektedir. Dopamin hipotezine göre, aşırı subkortikal dopamin salınımı nedeniyle prefrontal kortikal dopamin  disfonksiyonu hastalığın patojenezinde rol oynar. Fakat, şizofreninin dopamin anormalliğine bağlı geliştiğine dair net bir kanıt yoktur. Şizofrenlerde gözlenen dopamin artışının hastalığın sebebi değil de bir sonucu olabileceği belirtilmiştir. Bu nedenle, şizofreni sadece dopamin bozukluğundan daha karmaşık bir hastalık olabilir.

 

Şizofrenideki halüsinasyon ve hezeyanlar:

Amerikan Psikiyatri Derneği’nin ‘Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: DSM-IV’ kılavuzuna göre şizofreni tanısını koyabilmek için; hastalarda aşağıdaki tipik semptomlardan ikisi veya daha fazlası bulunmalı; semptomlardan her biri, bir aydan uzun sürmelidir:

– Hezeyanlar

– Halüsinasyonlar

– Dezorganize konuşma (konuşmada düzen bozukluğu)

– Dezorganize (çok dağınık) davranış (uygunsuz giyinme, sık sık ağlama) veya katatonik davranış

– Negatif semptomlar (konuşmanın ve istencin azalması gibi), toplumsal ve iş uyumunda bozukluk

Hezeyanlar tuhaf ise ve halüsinasyonlarda hastanın davranışları hakkında yorumlarda bulunan konuşmalar veya iki ve daha çok kişinin sesleri duyuluyorsa sadece bu bulgulardan birisi de tanı için yeterlidir.

Hezeyanlar aksine kanıtlarla ve mantık yoluyla çürütülmesine rağmen kişinin inanmayı sürdürdüğü, kişinin kültürü, dini ve eğitimi ile ilişkili olarak normal kabul edilemeyecek türden yanlış inanışlardır. En yaygın hezeyan tipleri şunlardır:

-‘Nereye gidersem gideyim, beni takip ediyorlar’

-‘Hareketlerim ve duygularım başkaları tarafından yönlendiriliyor’

-‘Fikirlerimi çalıyorlar’

-‘Beynime bana ait olmayan fikirler sokuyorlar’

-‘Beynim şeffaf olduğu için herkes ne düşündüğümü biliyor’

 

Şizofrenide sıklıkla ortaya çıkan bir diğer belirti de halüsinasyondur. Halüsinasyon, her hangi bir dış uyarı olmaksızın gerçekleşen algılardır ve şizofrenide halüsinasyonlar daha çok işitsel olmaktadır. Şizofrenide, işitsel halüsinasyonlardan özellikle hastanın davranışları hakkında yorumlarda bulunan konuşmalar duyma ve iki kişinin kendi aralarındaki konuşmalarını duyma şeklinde olanlar sıktır. Bu sesler erkek veya dişi sesi olarak tanımlanabilir, fakat sesler hastanın tanıdığı kimselerden değildir. Konuşmalar, dışarıdan geliyor şeklinde algılanmaktadır. Özellikle, hastanın düşüncelerini tekrarlayan,  hastanın davranışları hakkında yorumlarda bulunan konuşmalar tipiktir.

Halüsinasyonlar, hastalığın patofizyolojisi hakkında bilgi verebilecek önemli bir semptom olabilir. Önemli olan, halüsinasyonun gerçek dünyada bir karşılığının olup olmadığının ortaya konmasıdır. Sinir sistemi, her zaman duyusal girdiler üzerinde operasyon yapar. Hastaya, ‘Sesler, ne söylüyor?’ diye sorulduğunda, cevap genellikle ‘Kötü şeyler’ şeklindedir. Bu, sorunun gerçek cevabı değildir. Belki de bunun nedeni hastanın duyduğu seslerin gerçek sözcük kalıpları şeklinde olmamasıdır ve hastanın bu sesleri kötü şeyler olarak algılamasıdır. Bu makalede, halüsinasyonların çevresel bir uyarıdan kaynaklanabilecek bir illüzyon olabileceği düşünülmüştür. İllüzyonda mevcut uyarının yanlış algılanması söz konusudur.  Bu nedenle hastalığın metafizik varlıklarla ilişkili olabileceği bir hipotez olarak öne sürülmüştür.

 

Metafizik varlıklar

Metafizik varlıklar gözle görülmeyen akıllı varlıklar olarak bilinir. Görünmez olmaları ve uçmaları nedeniyle gizemli olayların bileşenleri olarak kabul edilirler. İnsanların vücuduna girip onların beyinlerini etkileyebilirler ve bedenlerini kontrol edebilirler. Bunların insanlarda oluşturduğu semptomlar, ses halüsinasyonları ve hezeyanlar şeklinde olabilir.

 

Şizofreni ve Metafizik

Yukarıda belirtilen metafizik rahatsızlıklar ile şizofreninin klinik semptomları arasında benzerlikler vardır. Halüsinasyonlar ve hezeyanlarla ilgili bu benzerlik,  metafizik varlıkların şizofreni semptomlarını oluşturan etkenler olabileceğini akla getirmektedir.  ‘Hareketlerim ve duygularım başkaları tarafından yönlendiriliyor’ ve ‘Beynime bana ait olmayan fikirler sokuyorlar’ hezeyanları metafizik varlıklardan kaynaklanıyor olabilir. Şizofrenide, duyulan sesler yine bu varlıklardan kaynaklanıyor olabilir. Bu nedenle, halüsinasyonlar gerçekte birer illüzyon olabilir. Hasta, bu sesleri tam çözemediği için ‘kötü şeyler’ olarak yorumluyor olabilir. Diğer yandan, birden fazla sayıda kaynaktan gelen sesler, birden daha çok metafizik varlığı gösterebilir.

 

Şifacılar ve ileriye dönük notlar:

Dünya Sağlık Örgütü, yayımladığı 2013-2020 Akıl Sağlığı Eylem Planında, ruhsal hastalıklarda şifacıların hastalara yardımcı olabileceklerini açıklamıştır. İngiltere’de kiliselerde böyle şifacılar görev yapmaktadır. Londra’da görevli rahip Rollins, psikiyatri uzmanı olarak çalışırken böyle rahatsızlıklarda tıbbi tedavinin bazen başarısız olması nedeniyle şifacı olmaya karar vermiştir. Ülkemizde de benzer şifacılar bulunmaktadır ve bunlardan bazılarının yöntemleri başarılı olabilmektedir.

Yukarıda açıklanan bilgiler doğrultusunda hekimlerin özellikle tedaviye dirençli olan ve hezeyan, halüsinasyonlarla seyreden şizofreni hastalarında şifacılarla birlikte değerlendirme yapmaları uygun olabilir.

 

Not: Bu makale, hayatı, başrolde ünlü aktör Russel Crowe’un oynadığı “Akıl Oyunları” filmine de konu olan Nobel Ödüllü Şizofren Matematikçi John Nash’e adanmıştır.

 


Notice: Trying to access array offset on value of type null in /home/havasilm/public_html/wp-content/themes/betheme/includes/content-single.php on line 286
LwwNwq9R5E

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir